16 listopada w Urzędzie Gminy w Nadarzynie odbyły się konsultacje społeczne dotyczące zmian w funkcjonowaniu Grodziskich Przewozów Autobusowych (GPA), które mają wejść w życie od 1 stycznia 2027 roku. Nie zabrakło emocji, chwilami gorącej wymiany zdań, a także argumentów, które mogą budzić uzasadnione wątpliwości.

Czy radni są jeszcze potrzebni?

Kiedy jedna z mieszkanek Starej Wsi postulowała zmiany w rozkładach jazdy, wójt stwierdził:

– Ja bym chciał tylko zaznaczyć, że my już uchwaliliśmy budżet.

To dość zaskakująca deklaracja, zważywszy na fakt, że zgodnie z art. 238 ustawy o finansach publicznych do 15 listopada wójt ma obowiązek przedłożyć radnym oraz Regionalnej Izbie Obrachunkowej dopiero projekt przyszłorocznego budżetu. Samo jego uchwalenie należy natomiast do wyłącznych kompetencji rady gminy.

W dostępnych dokumentach Rady Gminy Nadarzyn próżno szukać uchwały budżetowej na 2027 rok.

Być może wójt miał na myśli inny dokument finansowy. Jeżeli jednak mówił o przyszłorocznym budżecie gminy, to najwyraźniej w jego wypowiedzi projekt uchwały budżetowej zdążył już przeobrazić się w uchwałę. I to jeszcze przed głosowaniem radnych.

Warto również zauważyć, że oficjalne konsultacje społeczne GPA potrwają do 30 listopada. Dopiero po tym terminie, po przeanalizowaniu uwag mieszkańców, projekt planu transportowego ma trafić pod obrady zgromadzenia związku.

Jeżeli jednak argumentem ograniczającym możliwość zmian jest już na tym etapie uchwalony budżet, to trudno nie zadać pytania, czy mieszkańców zaproszono do współdecydowania o przyszłości komunikacji, czy jedynie do zapoznania się z wcześniej podjętymi decyzjami.

Wójt o wożeniu powietrza, mieszkańcy o braku miejsc

W trakcie dyskusji wójt użył również argumentu dotyczącego wożenia przez autobusy „pustego powietrza”, uzasadniając ograniczone możliwości przeznaczania dodatkowych pieniędzy na komunikację publiczną.

Zupełnie inne doświadczenia przedstawiali jednak mieszkańcy, którzy z tej komunikacji korzystają na co dzień.

Jedna z uczestniczek spotkania zwróciła uwagę na notoryczne przepełnienie autobusów linii 63, szczególnie w godzinach popołudniowych.

– Bardzo często się zdarzają takie sytuacje, że od 15 do 16 […] muszę czekać, bo jest przepełniony autobus i w ogóle się nie zatrzymuje.

Podobne doświadczenia mają pasażerowie linii 60.

– Miałem okazję jechać parę razy 60 rano. To był dramat – stwierdził jeden z mieszkańców.

Przedstawiciele GPA liczą, że uruchomienie nowych połączeń częściowo rozładuje tłok. Zapowiedziano również skierowanie większego, 10,5-metrowego autobusu do obsługi jednego z porannych kursów.

Co jednak szczególnie interesujące, sam przedstawiciel organizatora przewozów przyznał, że zainteresowanie komunikacją publiczną rośnie tam, gdzie autobusy kursują odpowiednio często.

– Generalnie zauważamy, że ludzie zaczynają korzystać z autobusów […] wtedy, kiedy autobus jeździ często.

Czy zatem niewielka liczba pasażerów jest przyczyną małej liczby kursów, czy może niekiedy właśnie jej skutkiem?

Trudno przecież oczekiwać od mieszkańców, że zrezygnują z własnych samochodów, jeżeli nie mają pewności, czy autobusem dotrą na czas do pracy, szkoły, a później będą mieli czym wrócić do domu.

Tym bardziej interesująca jest informacja, że spośród około 170 autobusów obsługujących sieć GPA zaledwie 30–40 wyposażonych jest obecnie w system automatycznego zliczania pasażerów. Pomiary mają potrwać mniej więcej do kwietnia przyszłego roku.

Dwa autobusy w osiem minut, a później czekaj

Jedna z mieszkanek Starej Wsi przyszła na konsultacje z konkretnymi wyliczeniami. Porównała projekt nowego rozkładu linii 29 z rozkładem warszawskiej linii 733.

Według przedstawionych przez nią danych autobusy z parkingu P+R przy al. Krakowskiej miałyby odjeżdżać o godz. 13.10, 13.32, 14.32 i 14.40. Oznacza to, że po godzinnej przerwie dwa autobusy odjeżdżałyby w odstępie zaledwie ośmiu minut.

– Są autobusy, które odjeżdżają praktycznie o tej samej porze. […] To jest takie jakby dołożenie autobusu jednego, który jedzie za drugim.

Na papierze połączeń będzie więcej. W praktyce część mieszkańców nadal będzie musiała długo czekać na przystankach.

Mieszkanka zwracała również uwagę, że przy przygotowywaniu rozkładów należałoby w większym stopniu uwzględnić potrzeby młodzieży wracającej z warszawskich szkół. Uczniowie niekoniecznie kończą zajęcia w tych samych godzinach, w których dorośli kończą pracę.

O problemach z punktualnością mówiła także inna uczestniczka konsultacji, która wskazywała, że autobusy linii 29 potrafią odjeżdżać przed czasem, a w przeciwnym kierunku notować nawet 20-minutowe opóźnienia.

Przedstawiciel GPA stwierdził, że organizator raczej nie odnotowuje przypadków przedwczesnych odjazdów, jednak zadeklarował zwrócenie na ten problem uwagi.

Dzieci skończą lekcje, autobus przyjedzie 39 minut później

O zmianę rozkładu apelowała również nauczycielka ze szkoły w Woli Krakowiańskiej.

Według projektu rozkładu nowej linii 37 autobus miałby odjeżdżać spod szkoły o godz. 15.44, podczas gdy uczniowie kończący zajęcia po ósmej lekcji wychodzą ze szkoły o godz. 15.05.

– Czy jest możliwość, żeby on był trochę szybciej?

Nauczycielka zwróciła uwagę, że z połączenia mogłoby korzystać wiele dzieci dojeżdżających z Parol.

Niby jest autobus, niby jest przystanek pod szkołą, a jednak po całym dniu spędzonym na zajęciach dzieci musiałyby jeszcze czekać blisko 40 minut na powrót do domu.

Przedstawiciel GPA wyjaśnił, że możliwości zmian zależą od organizacji pracy autobusów, ale zadeklarował przeanalizowanie możliwości przyspieszenia odjazdu.

Ponad 20 milionów na drogę, a po autobus trzeba iść do sąsiedniej miejscowości

Sporo emocji wzbudziła również kwestia komunikacji w Ruścu. Jedna z mieszkanek zwróciła uwagę na dość osobliwą sytuację dotyczącą przystanków autobusowych.

– Jest 63 i przystanek, co prawda nazywa się Rusiec 01–02, ale jest w Starej Wsi. Jest za kładką.

Jak tłumaczyła, wcześniej przystanek znajdował się po stronie Ruśca. Obecnie mieszkańcy tej części miejscowości, którzy chcą skorzystać z tego połączenia, muszą pokonać kładkę nad trasą S8. Dla osób starszych czy mających problemy z poruszaniem się nie jest to bez znaczenia.

– Ja nie jestem za tym, żeby zabierać Starej Wsi przystanek, ale może należałoby zmienić nazwę.

Co więcej, według relacji mieszkanki przystanek ten został ujęty w raporcie Najwyższej Izby Kontroli jako przystanek obsługujący Rusiec.

W odpowiedzi na uwagi mieszkańców wójt przywołał inwestycję w przebudowę ulicy Głównej w Ruścu, której koszt, według jego wypowiedzi, przekroczył 20 mln zł. To właśnie ta ulica miała stanowić główny ciąg komunikacyjny służący całej miejscowości.

Tyle że mieszkańcy niektórych części Ruśca nadal upominają się o dostęp do komunikacji publicznej.

Przedstawiciel GPA przekonywał natomiast, że transport publiczny nie jest transportem od domu do domu, a sieć połączeń uwzględnia określone strefy dojścia do przystanków.

Nikt jednak nie domagał się podstawiania autobusu pod własną posesję. Mieszkańcy postulowali między innymi przywrócenie przystanku, który, jak twierdzą, wcześniej już istniał.

Najwyraźniej jednak łatwiej jest wykazać dostępność komunikacji na mapie, niż sprawdzić, jak w rzeczywistości wygląda droga, którą musi pokonać starszy człowiek, żeby dotrzeć do autobusu.

Tysiąc złotych kary za brak oczekiwania na przesiadkę

Podczas spotkania pojawiły się również informacje, które mogą ucieszyć mieszkańców korzystających z połączeń wymagających przesiadek.

GPA wprowadziło system skomunikowania autobusów, dzięki któremu kierowca otrzymuje na swoim panelu informację o konieczności oczekiwania na przyjazd innego autobusu.

Jak poinformowano podczas konsultacji, za nieprzestrzeganie tego obowiązku przewidziana jest kara w wysokości 1000 zł.

Przedstawiciel GPA przytoczył nawet anegdotę o początkach funkcjonowania systemu, kiedy niektórzy kierowcy, obawiając się kary, zatrzymywali autobus jeszcze przed przystankiem, ponieważ na ich wyświetlaczach pojawiał się komunikat „STOP”.

System ma ułatwić między innymi przesiadki w Nadarzynie osobom podróżującym nową linią 37 i kontynuującym podróż w kierunku Pruszkowa.

Co będzie, gdy skończą się dopłaty?

W trakcie konsultacji padło także kilka interesujących informacji dotyczących przyszłości finansowania transportu publicznego.

Już teraz w jednej z gmin, przez które przebiega linia 23, ma brakować około 1,5 mln zł na przyszłoroczną komunikację.

Pojawiła się również propozycja rozważenia rezygnacji z połączeń warszawskiego ZTM i przeznaczenia zaoszczędzonych w ten sposób pieniędzy na rozwój GPA.

W odpowiedzi wójt zwrócił uwagę na ryzyko związane z ewentualnym zakończeniem państwowych dopłat w wysokości 3 zł za wozokilometr. Bez tych środków koszty ponoszone przez samorządy mogłyby znacząco wzrosnąć.

Zdaniem wójta warszawski ZTM chętnie zrezygnowałby również z obsługi trzech linii na terenie naszej gminy.

To rodzi pytanie, czy za obecnym rozwojem komunikacji publicznej stoi również długofalowa strategia jej finansowania, uwzględniająca możliwość ograniczenia zewnętrznych dopłat.

Uruchamianie nowych połączeń jest niewątpliwie potrzebne, jednak równie ważne jest zagwarantowanie mieszkańcom, że będą mogli z nich korzystać również za kilka lat.

Konsultacje czy prezentacja gotowych rozwiązań?

Przedstawiciele organizatorów zapewnili, że zgłoszone przez mieszkańców uwagi zostaną przeanalizowane. Pierwszych ocen funkcjonowania nowej siatki połączeń można się spodziewać po kilku miesiącach jej działania.

Poniedziałkowe spotkanie pokazało jednak przede wszystkim, jak wiele różnic występuje pomiędzy spojrzeniem organizatorów komunikacji a doświadczeniami osób, które codziennie z niej korzystają.

Mieszkańcy nie przyszli na konsultacje wyłącznie po to, żeby narzekać. Wielu z nich pojawiło się z konkretnymi propozycjami, przeanalizowanymi rozkładami jazdy i rozwiązaniami, które niekoniecznie musiałyby oznaczać zwiększanie wydatków gminy.

Czy ich głos rzeczywiście zostanie uwzględniony? Przekonamy się w styczniu.

A radnym pozostaje jeszcze uchwalić budżet. Przynajmniej według obowiązujących przepisów.


Przypominamy, że w bocznej kolumnie naszego portalu, w zakładce Komunikacja Live 🚌, dostępny jest interaktywny rozkład jazdy autobusów kursujących po naszej gminie. Można tam na bieżąco śledzić położenie autobusów na mapie i sprawdzać, gdzie aktualnie znajdują się pojazdy obsługujące poszczególne linie.