Marszałek Sejmu i uczestnik walk o niepodległość

Władysław Tomasz Ostrowski urodził się 7 marca 1790 roku w Warszawie. Pochodził z rodziny szlacheckiej zaangażowanej w życie polityczne kraju. Jego ojcem był Tomasz Adam Ostrowski, pełniący wysokie funkcje państwowe jeszcze w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

W młodości Władysław Ostrowski związał się z wojskiem. W 1808 roku wstąpił do armii Księstwa Warszawskiego, a rok później uczestniczył w bitwie pod Raszynem. Za udział w kampanii 1809 roku otrzymał Krzyż Virtuti Militari. Walczył także w kampanii napoleońskiej przeciwko Rosji, osiągając w 1813 roku stopień podpułkownika artylerii konnej.

Po zakończeniu służby wojskowej zaangażował się w działalność publiczną. W 1830 roku został posłem do Sejmu Królestwa Polskiego.

Gdy 29 listopada 1830 roku wybuchło powstanie przeciwko rosyjskiemu panowaniu, Ostrowski znalazł się wśród polityków uczestniczących w organizowaniu władz powstańczych.

18 grudnia 1830 roku został jednogłośnie wybrany marszałkiem izby poselskiej.

25 stycznia 1831 roku. Sejm pozbawia cara polskiej korony

Jednym z najważniejszych wydarzeń powstania listopadowego była uchwała Sejmu z 25 stycznia 1831 roku, pozbawiająca Mikołaja I tronu Królestwa Polskiego.

Władysław Ostrowski odegrał istotną rolę w doprowadzeniu do tej decyzji. Jako marszałek Sejmu poparł wniosek detronizacyjny zgłoszony przez Romana Sołtyka.

Decyzja oznaczała zerwanie związku politycznego Królestwa Polskiego z rosyjskim monarchą. Była również odpowiedzią na działania władz carskich i niepowodzenie prób porozumienia.

Powstanie trwało jednak nadal. Wojska rosyjskie prowadziły działania zbrojne przeciwko siłom polskim, a we wrześniu 1831 roku zdobyły Warszawę.

Ostrowski uczestniczył w dalszych pracach Sejmu, który po opuszczeniu stolicy obradował w Zakroczymiu i Płocku. Przed przekroczeniem granicy zadbał o zabezpieczenie dokumentów sejmowych, w tym aktu detronizacji cara, przed przejęciem przez Rosjan.

Rosyjski sekwestr majątków w Nadarzynie i okolicach

Po klęsce powstania listopadowego władze rosyjskie podejmowały działania wymierzone w jego uczestników, obejmujące również ich majątki.

Wśród osób, których dobra znalazły się pod sekwestrem, był Władysław Ostrowski.

Informacje na ten temat zachowały się w opracowaniu historyka Janusza Iwaszkiewicza Wykaz dóbr ziemskich skonfiskowanych przez rządy zaborcze w latach 1773–1867, wydanym w Warszawie w 1929 roku.

Wykaz obejmuje między innymi dobra związane z Władysławem Ostrowskim w Nadarzynie, Kajetanach, Walendowie i Wolicy. Wymienia także Helenów, Kanie, Gąsin i Nową Wieś.

Zapis dotyczący tych majątków wskazuje na ich zajęcie w sekwestr w październiku 1831 roku przez generała Ksawerego Dąbrowskiego, na mocy rozkazu feldmarszałka Iwana Paskiewicza, dowódcy wojsk rosyjskich.

Sekwestr oznaczał objęcie majątku zarządem władz i ograniczenie właścicielowi możliwości swobodnego nim dysponowania. Nie był jednak sam w sobie równoznaczny z ostatecznym pozbawieniem prawa własności.

Zachowany wykaz jest świadectwem tego, że represje majątkowe związane z upadkiem powstania listopadowego objęły również dobra położone na terenie dzisiejszej gminy Nadarzyn.

Emigracja i ostatnie lata życia

Po opuszczeniu Królestwa Polskiego Władysław Ostrowski udał się do Krakowa, gdzie został aresztowany przez władze austriackie.

Ostatecznie zamieszkał w Grazu, w austriackiej Styrii. Mógł tam przebywać pod warunkiem, że nie opuści tej prowincji bez zgody cesarza.

Nie powrócił już do wcześniejszej aktywności parlamentarnej. W 1855 roku skierował jednak do cesarza Francuzów Napoleona III memoriał, w którym przekonywał, że odbudowa państwa polskiego leży w interesie pokoju i równowagi europejskiej.

W 1862 roku powrócił do Krakowa.

Zmarł 21 listopada 1869 roku, w wieku 79 lat. Nie doczekał odzyskania przez Polskę niepodległości.

Historia niepodległości zapisana również w dziejach Nadarzyna

11 listopada 1918 roku Polska odzyskała niepodległość po 123 latach od trzeciego rozbioru. Odrodzenie państwa poprzedziły dziesięciolecia walk, działalności politycznej i wysiłków kolejnych pokoleń Polaków.

Wśród tych wydarzeń szczególne miejsce zajmuje powstanie listopadowe i podjęta podczas niego decyzja o detronizacji cara Mikołaja I.

Historia Władysława Ostrowskiego przypomina, że wydarzenia rozgrywające się w Warszawie miały swoje konsekwencje także poza stolicą.

Nadarzyn, Kajetany, Walendów i Wolica pojawiają się w historycznych dokumentach dotyczących sekwestru dóbr człowieka, który jako marszałek Sejmu współtworzył jedną z najważniejszych decyzji politycznych powstania listopadowego.

W 108. rocznicę odzyskania niepodległości jest to również okazja do przypomnienia mniej znanego fragmentu historii miejscowości tworzących dzisiejszą gminę Nadarzyn.